Coraz częściej mówi się o lęku przed porodem wśród młodych kobiet. Rzadziej jednak zadajemy pytanie: jak na poród patrzą młodzi mężczyźni i czy również odczuwają związany z nim lęk? To ważne, bo ich przekonania i emocje mogą mieć realne znaczenie w kontekście decyzji dotyczących ciąży i sposobu porodu.
Szacuje się, że w Polsce tokofobia – czyli silny lęk przed porodem siłami natury – była według ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników wskazaniem do około 14–16 proc. wszystkich cesarskich cięć. Tymczasem obecnie niemal co drugie dziecko w naszym kraju przychodzi na świat drogą operacyjną.
Lęk przed porodem to nie tylko kobiecy temat
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreśla, że odsetek cesarskich cięć przekraczający 15 proc. w skali populacji nie wiąże się już ze zmniejszeniem śmiertelności matek i noworodków. Oznacza to, że choć cesarskie cięcie bywa zabiegiem ratującym zdrowie i życie, powinno być wykonywane tylko wtedy, kiedy są do tego jednoznaczne wskazania medyczne aby niepotrzebnie nie narażać kobiet i dzieci na możliwe negatywne konsekwencje zdrowotne.
Dlaczego cesarskie cięcie stało się normą
W Polsce obserwujemy systematyczny wzrost liczby porodów przez cesarskie cięcie – z 18 proc. w 1999 roku do około 48 proc. w 2024 roku. Wśród przyczyn tego trendu wskazuje się m.in. czynniki społeczno-demograficzne, takie jak wiek kobiet rodzących, niższy poziom wykształcenia, życie w środowisku miejskim czy otyłość. Coraz częściej zwraca się także uwagę na znaczenie czynników psychologicznych, takich jak negatywne nastawienie do porodu, poziom satysfakcji z opieki okołoporodowej czy lęk przed porodem.
Większość badań dotyczących tego zjawiska koncentruje się na kobietach w ciąży. Tymczasem rzadziej analizuje się perspektywę mężczyzn, mimo że ich rola w podejmowaniu decyzji dotyczących opieki okołoporodowej stale rośnie. Współcześni ojcowie są coraz bardziej zaangażowani w przygotowanie do narodzin dziecka, jednak ich emocje i obawy wciąż są stosunkowo rzadko uwzględniane w badaniach naukowych.
Co czują mężczyźni, gdy myślą o porodzie
Dotychczas przeprowadzono jedynie kilka badań dotyczących lęku przed porodem wśród mężczyzn, którzy spodziewali się pierwszego dziecka lub mieli już doświadczenie w byciu ojcem. Szacuje się, że około 13% przyszłych ojców doświadcza nasilonego, a nawet paraliżującego lęku przed porodem. Badania wskazują, że wpływa to na ich codzienne funkcjonowanie, a także wywołuje silne poczucie bezradności oraz utrudnia psychiczne przygotowanie się do roli ojca.
W kształtowania się lęku może mieć również znaczenie fakt oczekiwania na pierwsze dziecko i związana z nim niepewność. Rozwiązaniem mogą być programy profilaktyczne, ponieważ wykazano, że mężczyźni uczestniczący w nich rzadziej postrzegali poród jako przerażające doświadczenie w porównaniu z osobami objętymi standardową opieką. Dodatkowo odpowiednie przygotowanie może zwiększyć poczucie sprawczości u ojców i pomóc zmniejszyć ich lęk przed porodem.
Ciekawe wyniki przynoszą również badania prowadzone wśród osób, które jeszcze nie mają dzieci. W różnych krajach – m.in. w Chile, Turcji, Australii, Kanada, Anglii, Niemiec, Islandii i Stanów Zjednoczonych – wykazano, że wyższy poziom lęku przed porodem może wiązać się z częstszym preferowaniem cesarskiego cięcia jako sposobu zakończenia ciąży partnerki.
Pierwsze dziecko, największa niepewność
Mimo tego, że temat jest tak ważny, dotychczas w Polsce nie są znane badania oceniające lęk przed porodem i preferencje okołoporodowe w grupie mężczyzn. A przeprowadzenie takiego badania może wypełnić istotną lukę badawczą i wyznaczyć potencjalnie unikatowy kierunek w skali badań nad preferencjami okołoporodowymi.
Badanie, które może zmienić podejście do porodu
Dlatego badaczki z Katedry Zdrowia Środowiskowego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum – mgr Patrycja Surma oraz dr hab. Ilona Nenko, prof. UJ chcą przyjrzeć się temu zagadnieniu i zbadać postawy oraz lęk przed porodem w grupie młodych dorosłych w Polsce, w tym również mężczyzn.
Celem badania jest sprawdzenie czy styl życia, czynniki psychospołeczne oraz przekonania dotyczące porodu są powiązane z lękiem przed porodem i preferencjami dotyczącymi opieki okołoporodowej w hipotetycznej ciąży niskiego ryzyka. Badaczki wierzą, że lepsze zrozumienie tego, co kształtuje wybory młodych dorosłych, włączając mężczyzn, może pomóc w tworzeniu skuteczniejszych działań edukacyjnych i wspierających przyszłych rodziców.
Dlatego zapraszamy do udziału w naszym badaniu mężczyzn, którzy:
- mają 18–35 lat
- mieszkają w Polsce i mają polskie obywatelstwo
- nie mają jeszcze dzieci, a kobiety (uwzględniając partnerki) nigdy nie były w ciąży
- planują zostać rodzicami w przyszłości
Chętnie dowiemy się również jakie preferencje okołoporodowe ma Twoja partnerka! Będziemy wdzięczne za przekazanie linku do ankiety dalej!
W celu dołożenia cegiełki do tego interdyscyplinarnego badania, zachęcamy do wypełnienia ankiety, poprzez link: https://redcap.link/preferencjeokoloporodowe
Udział polega na jednorazowym wypełnieniu anonimowej ankiety online, co zajmuje około 30 minut. Udział w badaniu jest całkowicie dobrowolny – w każdej chwili można zrezygnować bez żadnych konsekwencji. Projekt uzyskał pozytywną opinię Komisji ds. Etyki Badań Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum.
Dziękujemy za Twój czas – Twoja perspektywa naprawdę ma znaczenie!
Autor tekstu: Patrycja Surma.
