Wczoraj samochód nie zgłaszał żadnych problemów, a dzisiaj rano na desce rozdzielczej pojawia się kontrolka oznaczająca niskie ciśnienie w oponach. Pierwsza myśl? Przebita opona, gwóźdź albo kolejny wydatek u wulkanizatora. Tymczasem winowajcą może być zwykły spadek temperatury, który wpływa na ciśnienie powietrza wewnątrz ogumienia. Jesienią i zimą to zupełnie normalne zjawisko, choć nie oznacza, że ostrzeżenie można zignorować. Zbyt niskie ciśnienie w oponach pogarsza prowadzenie samochodu, zwiększa opory toczenia i przyspiesza zużywanie się opon. Warto więc wiedzieć, kiedy wystarczy użyć kompresora, a kiedy konieczna jest dokładniejsza kontrola koła.
Ciśnienie w oponach zimą spada. To zwykła fizyka
Samochód stojący przez noc na parkingu jest wystawiony na działanie temperatury otoczenia. Kiedy powietrze wewnątrz opon się ochładza, jego ciśnienie maleje. Nie oznacza to automatycznie, że opona jest nieszczelna albo że ktoś postanowił spuścić nam powietrze podczas nocnego spaceru. To naturalna zależność pomiędzy temperaturą gazu a jego ciśnieniem, która szczególnie wyraźnie daje o sobie znać podczas przejścia z cieplejszych miesięcy do chłodniejszej części roku.
W praktyce spadek temperatury o około 10 stopni Celsjusza może obniżyć ciśnienie w oponach mniej więcej o 0,1 bara, choć dokładna zmiana zależy od warunków i początkowego ciśnienia. Jeśli więc we wrześniu sprawdzaliśmy koła przy temperaturze 20 stopni, a w listopadzie rano termometr pokazuje zaledwie kilka stopni, odczyt może być zauważalnie niższy. Do tego dochodzi naturalna, powolna utrata powietrza, która występuje nawet w całkowicie sprawnych oponach.
Właśnie dlatego ciśnienie w oponach należy kontrolować często, nie tylko podczas sezonowej wymiany ogumienia. Przez kilka miesięcy warunki potrafią zmienić się na tyle, że samochód zaczyna jeździć na kołach o parametrach odbiegających od zaleceń producenta. Nie zawsze zauważymy to podczas spokojnego przejazdu przez miasto, ale przy gwałtownym hamowaniu czy szybkim manewrze różnica może mieć znaczenie.
Ile powietrza dopompować do opon zimą?
Tu pojawia się pytanie, na które wielu kierowców oczekuje jednej, prostej odpowiedzi. Czy zimą należy pompować koła do 2,2 bara, 2,5 bara, a może jeszcze więcej? Problem w tym, że nie istnieje uniwersalne ciśnienie w oponach odpowiednie dla wszystkich samochodów. Wartość zależy od konkretnego modelu, rozmiaru ogumienia, obciążenia samochodu, a czasami również prędkości, z jaką zamierzamy podróżować.
Właściwy punkt odniesienia znajdziemy na naklejce umieszczonej najczęściej na słupku drzwi kierowcy, w okolicach wlewu paliwa albo w instrukcji obsługi. Producent może podawać różne wartości dla przedniej i tylnej osi oraz osobne zalecenia dla samochodu z kompletem pasażerów i bagażem. Nie należy ich ignorować, szczególnie przed dłuższą podróżą.
Najważniejsza zasada jest prosta: ciśnienie kontrolujemy na zimnych oponach i ustawiamy zgodnie z zaleceniami producenta samochodu. Nie trzeba automatycznie dodawać 0,2 czy 0,3 bara tylko dlatego, że w kalendarzu pojawił się listopad. Jeżeli pomiar wykonujemy na zewnątrz, na zimnych kołach, właściwa będzie wartość przewidziana dla danego pojazdu i jego obciążenia.
Wyjątkiem może być sytuacja, gdy pompujemy opony w znacznie cieplejszym garażu, a samochód będzie później użytkowany na mrozie. Wtedy różnicę temperatur trzeba uwzględnić zgodnie z zaleceniami producenta ogumienia lub pojazdu. Nie należy jednak stosować przypadkowych korekt znalezionych w internecie bez sprawdzenia warunków pomiaru.
Dlaczego nie powinno się mierzyć ciśnienia po długiej jeździe?
Opony podczas jazdy pracują, odkształcają się i nagrzewają. Wraz ze wzrostem temperatury powietrza wewnątrz koła rośnie również jego ciśnienie. Dlatego pomiar wykonany bezpośrednio po kilkudziesięciu kilometrach autostrady może pokazywać wyższą wartość niż ta, którą zobaczylibyśmy rano przed wyjazdem.
To ważne, ponieważ kierowca, który na rozgrzanej oponie zobaczy wynik wyższy od wartości zalecanej, może uznać, że trzeba wypuścić trochę powietrza. Po ostygnięciu ciśnienie w oponach spadnie i ogumienie może okazać się niedopompowane. Dlatego nie należy spuszczać powietrza z gorących opon tylko po to, żeby uzyskać wartość przewidzianą dla pomiaru na zimno.
Najlepiej wykonać kontrolę przed pierwszą jazdą danego dnia. Jeśli nie mamy własnego kompresora, można podjechać na pobliską stację paliw, pokonując możliwie krótki dystans z niewielką prędkością. Gdy koła są już rozgrzane, trzeba stosować odpowiednią procedurę korekty i później ponownie sprawdzić ciśnienie na zimno.
Warto również pamiętać, że kompresory na stacjach paliw nie zawsze pokazują identyczne wartości. Jeśli korzystamy z samochodu intensywnie albo często wyjeżdżamy w trasę, zakup prostego, dobrej jakości manometru może być bardziej praktyczny niż poleganie wyłącznie na przypadkowym urządzeniu przy dystrybutorze.
Kontrolka TPMS świeci po chłodnej nocy. Czy można jechać?
Współczesne samochody wykorzystują systemy monitorujące ciśnienie w oponach, nazywane TPMS. Nie wszystkie działają jednak tak samo. W rozwiązaniach bezpośrednich stosuje się czujniki mierzące ciśnienie w poszczególnych kołach. Systemy pośrednie wykorzystują natomiast między innymi informacje z czujników prędkości obrotowej kół, aby wykrywać zmiany wskazujące na możliwy spadek ciśnienia.
W obu przypadkach ostrzeżenie należy potraktować poważnie. Jeśli kontrolka pojawiła się po chłodnej nocy, przyczyną rzeczywiście może być temperatura. Nie wolno jednak zakładać tego bez sprawdzenia kół. Najpierw należy bezpiecznie zatrzymać samochód, obejrzeć ogumienie i zmierzyć ciśnienie. Jeśli jedno koło ma wyraźnie niższy wynik niż pozostałe, trzeba sprawdzić możliwość uszkodzenia opony lub zaworu.
Jeżeli ciśnienie we wszystkich kołach jest nieznacznie niższe od zaleceń, można je prawidłowo uzupełnić. W części samochodów po takiej czynności trzeba również przeprowadzić reset albo kalibrację systemu TPMS. Procedura zależy od modelu i jest opisana w instrukcji obsługi.
Nie należy jednak kasować ostrzeżenia bez wcześniejszego pomiaru. W ten sposób można jedynie ukryć objaw, zamiast usunąć jego przyczynę. Jeżeli kontrolka powraca, mimo prawidłowego ciśnienia, potrzebna może być diagnostyka czujnika, zaworu lub samego systemu.
Za niskie ciśnienie oznacza większe koszty jazdy
Opony to jedyny element samochodu, który podczas normalnej jazdy bezpośrednio styka się z nawierzchnią. Ich ciśnienie wpływa na sposób odkształcania się bieżnika i ścian bocznych, opory toczenia oraz reakcję samochodu na ruchy kierownicą. Kiedy powietrza jest zbyt mało, opona pracuje inaczej, niż przewidział producent.
Jednym ze skutków jest zwiększenie oporów toczenia. Silnik musi zużywać więcej energii, aby utrzymać samochód w ruchu. W samochodzie benzynowym lub wysokoprężnym może to oznaczać wyższe spalanie, a w elektrycznym większe zużycie energii i krótszy zasięg. W czasach, kiedy kierowcy dokładnie analizują koszty przejechania 100 kilometrów, ignorowanie tak prostego elementu eksploatacji zwyczajnie nie ma sensu.
Niewłaściwe ciśnienie wpływa również na zużycie opon. Zbyt niskie może przyspieszać ścieranie barków bieżnika i powodować nadmierne nagrzewanie konstrukcji. Zbyt wysokie również nie jest korzystne, ponieważ może pogarszać sposób kontaktu opony z nawierzchnią i prowadzić do nierównomiernego zużycia.
Nie chodzi więc o pompowanie kół do jak najwyższej wartości w nadziei, że samochód zacznie spalać mniej paliwa. Chodzi o utrzymywanie parametrów przewidzianych dla danego pojazdu.
Opony zimowe i całoroczne też wymagają kontroli
Niektórzy kierowcy zakładają, że skoro kupili dobre opony zimowe albo nowoczesne ogumienie całoroczne, mogą zapomnieć o ich obsłudze aż do kolejnej wizyty u wulkanizatora. Niestety nawet najlepsza opona nie jest odporna na prawa fizyki. Ciśnienie zmienia się wraz z temperaturą niezależnie od tego, czy korzystamy z modelu letniego, zimowego czy całorocznego.
Opony zimowe mają odpowiednio zaprojektowaną mieszankę i bieżnik, ale ich możliwości zależą również od prawidłowego ciśnienia. Podobnie wygląda sytuacja z ogumieniem całorocznym, które w ostatnich latach stało się popularnym wyborem wśród kierowców poruszających się przede wszystkim po mieście i drogach regularnie odśnieżanych.
Jeśli podczas sezonowej wymiany opon warsztat prawidłowo je napompował, nie oznacza to, że po kilku tygodniach ciśnienie będzie identyczne. Dlatego warto sprawdzić je ponownie, szczególnie po pierwszych większych spadkach temperatury.
Kiedy trzeba jechać do wulkanizatora?
Jednorazowy, niewielki spadek ciśnienia po ochłodzeniu nie musi oznaczać usterki. Inaczej wygląda sytuacja, gdy jedno koło regularnie traci powietrze szybciej od pozostałych. Przyczyną może być drobne przebicie bieżnika, nieszczelność zaworu, uszkodzenie obręczy albo problem z uszczelnieniem na styku opony i felgi.
Nie warto odkładać diagnostyki, ponieważ nawet niewielka nieszczelność może z czasem się powiększyć. Jazda na mocno niedopompowanej oponie może doprowadzić do jej uszkodzenia, którego nie da się bezpiecznie naprawić. Jeśli koło jest widocznie spłaszczone lub ciśnienie spadło gwałtownie, nie należy kontynuować jazdy w zwykły sposób.
Przed zimą warto również obejrzeć stan bieżnika, ścian bocznych i zaworów. Szczególnie jeśli opony mają już kilka sezonów za sobą. Sama głębokość bieżnika nie mówi wszystkiego o ich kondycji, ale jest jednym z podstawowych elementów oceny bezpieczeństwa.
Ostatecznie kontrola ciśnienia zajmuje zaledwie kilka minut. Nie wymaga specjalistycznego warsztatu, drogiego sprzętu ani wyjątkowej wiedzy technicznej. A może poprawić prowadzenie samochodu, ograniczyć zużycie paliwa i oszczędzić niepotrzebnego stresu. Zanim więc uznamy, że listopadowa kontrolka TPMS oznacza kosztowną awarię, warto zacząć od najprostszej rzeczy: sprawdzenia, ile powietrza rzeczywiście znajduje się w kołach.
Sprawdź również, dlaczego nie działa start-stop w aucie.
