Silniki trzycylindrowe. Czy naprawdę są takie złe? Sprawdzam

Mała pojemność, turbodoładowanie i trzy cylindry. Dla jednych to przykład nowoczesnej inżynierii, dla innych symbol motoryzacyjnych oszczędności posuniętych za daleko. Silniki trzycylindrowe występują dziś w samochodach miejskich, kompaktach, crossoverach, a nawet modelach marek premium. Niektóre potrafią zapewnić zaskakująco dobre osiągi i rozsądne zużycie paliwa. Inne zasłynęły problemami z rozrządem, układem smarowania lub kosztownymi naprawami. Najważniejsze jest jednak to, że sama liczba cylindrów nie przesądza o trwałości jednostki. Przyglądamy się różnicom między popularnymi konstrukcjami i wyjaśniamy, na co zwrócić uwagę przed zakupem samochodu z trzycylindrowym silnikiem.
Test Peugeot 308 GT III 1.2 PureTech 8EAT. Test Peugeot 308 GT III 1.2 PureTech 8EAT.
Test Peugeot 308 GT III 1.2 PureTech 8EAT.

Kiedyś wystarczyło powiedzieć, że samochód ma silnik o pojemności trzech litrów, żeby rozmowa o motoryzacji nabrała odpowiedniego charakteru. Dzisiaj pod maską rodzinnego SUV-a możemy znaleźć trzycylindrowe, zaledwie litrowe… coś. Dla części kierowców to wystarczający powód, żeby zamknąć konfigurator i poszukać czegoś innego. Silniki trzycylindrowe przez lata dorobiły się opinii konstrukcji oszczędnych, ale nietrwałych, głośnych i nieprzyjemnych w codziennym użytkowaniu.

Peugeot 2008 1.2 Hybrid 136 e-DSC. Fot.: Ernest Dragan.
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu Peugeot 2008 1.2 Hybrid 136 e-DSC. Fot.: Ernest Dragan.

Problem polega na tym, że wrzucanie wszystkich takich jednostek do jednego worka jest równie rozsądne jak ocenianie wszystkich samochodów z automatem na podstawie jednej awaryjnej skrzyni. Są konstrukcje trzycylindrowe, których historia rzeczywiście powinna zapalać lampkę ostrzegawczą, ale istnieją również silniki, które nie zasługują na złą reputację. Sprawdziłem, czy trzy cylindry naprawdę oznaczają trzy problemy.

Dlaczego producenci zabrali nam jeden cylinder?

Jeszcze kilkanaście lat temu czterocylindrowy silnik benzynowy był czymś zupełnie naturalnym nawet w niewielkim samochodzie. Jednostki o pojemności 1,4 lub 1,6 litra nie oferowały zwykle imponujących osiągów, ale miały prostą konstrukcję i przewidywalny charakter.

Reklama

Później producenci zaczęli intensywnie rozwijać downsizing, czyli zmniejszanie pojemności skokowej silników przy jednoczesnym utrzymywaniu odpowiednich osiągów. Pomagały w tym turbodoładowanie, bezpośredni wtrysk paliwa i coraz bardziej zaawansowane sterowanie pracą jednostki. Silniki trzycylindrowe pozwalają ograniczyć liczbę niektórych elementów mechanicznych, zmniejszyć gabaryty oraz masę silnika. Mniejsza jednostka może też generować niższe straty tarcia, choć rzeczywista sprawność zależy od całego projektu, a nie wyłącznie liczby cylindrów.

Nie chodziło jednak tylko o oszczędność materiałów. Producenci musieli również dostosowywać samochody do wymagań dotyczących zużycia paliwa i emisji spalin. W odpowiednich warunkach mały silnik turbodoładowany potrafi pracować efektywnie, szczególnie gdy nie jest mocno obciążony. Problem zaczyna się wtedy, gdy niewielka jednostka musi przez długi czas napędzać ciężki samochód z dużą prędkością. Wówczas rzeczywiste spalanie może znacznie odbiegać od wyobrażeń kierowcy, który spodziewał się cudów tylko dlatego, że pod maską znajduje się jeden litr pojemności.

Renault Rafale E-Tech PHEV 4x4 atelier Alpine
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu Renault Rafale E-Tech PHEV 4×4 atelier Alpine

Trzy cylindry rzeczywiście pracują inaczej

Nie ma sensu udawać, że silniki trzycylindrowe mają identyczną kulturę pracy jak dobrze wyważona jednostka czterocylindrowa czy sześciocylindrowa. Różnice wynikają z samej konstrukcji mechanicznej. W typowym czterosuwowym silniku trzycylindrowym zapłony następują co 240 stopni obrotu wału korbowego. Dla porównania w rzędowej jednostce czterocylindrowej odstęp wynosi 180 stopni. Inna częstotliwość impulsów momentu obrotowego wpływa na charakterystyczny dźwięk i odczuwalne drgania.

Producenci stosują różne rozwiązania ograniczające te zjawiska. Odpowiednie poduszki silnika, wałki wyrównoważające czy konstrukcja koła zamachowego mogą znacząco poprawić kulturę pracy. Dlatego jeden trzycylindrowiec będzie wyraźnie wibrował na biegu jałowym, a inny okaże się zaskakująco dobrze wyciszony.

Charakterystyczny dźwięk nie musi być wadą. Niektórym kierowcom podoba się brzmienie trzech cylindrów, szczególnie podczas przyspieszania. Inni wolą spokojniejszą pracę klasycznego silnika czterocylindrowego. To kwestia preferencji, ale również jakości konkretnej konstrukcji. Nie można zakładać, że każdy silnik z trzema cylindrami będzie nieprzyjemny w użytkowaniu.

BMW 118i (F40).
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu BMW 118i (F40).

1.2 PureTech. Przykład, który zaszkodził reputacji trzech cylindrów

Trudno rozmawiać o trzycylindrowych silnikach benzynowych bez wspomnienia o rodzinie 1.2 PureTech koncernu PSA, a później Stellantis. To jednostka, która w wybranych odmianach zdobyła niechlubną sławę przede wszystkim z powodu problemów z paskiem rozrządu pracującym w oleju.

W określonych warunkach pasek mógł ulegać przedwczesnej degradacji. Fragmenty materiału trafiające do układu smarowania mogły ograniczać przepływ oleju, co stwarzało ryzyko poważnych uszkodzeń mechanicznych. Nie oznacza to, że wszystkie silniki PureTech są identyczne. Poszczególne wersje różnią się konstrukcją, a w nowszych odmianach zastosowano również inne rozwiązania rozrządu. Dlatego przed zakupem trzeba ustalić dokładny wariant silnika, rocznik i historię obsługi.

To bardzo ważne rozróżnienie. Jeśli producent zmienił konstrukcję rozrządu, nie można automatycznie przypisywać jej wszystkich problemów poprzedniej generacji. Z drugiej strony sama modernizacja nie jest jeszcze dowodem wieloletniej niezawodności. W przypadku starszych jednostek z paskiem pracującym w oleju szczególne znaczenie mają właściwa specyfikacja oleju, terminowość serwisu i kontrola stanu rozrządu zgodnie z wymaganiami producenta.

Test Peugeot 308 GT III 1.2 PureTech 8EAT.
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu Peugeot 308 GT III 1.2 PureTech 8EAT.

Ford 1.0 EcoBoost. Dobry pomysł i kosztowne ryzyko

Kolejnym znanym silnikiem trzycylindrowym jest Ford 1.0 EcoBoost (sprawdź jak on działa w Fordzie Puma ST). Ta jednostka pokazała, że niewielki motor może zapewniać całkiem dobre osiągi w samochodzie kompaktowym. Turbodoładowanie pozwala uzyskać użyteczny moment obrotowy bez konieczności ciągłego wkręcania silnika na wysokie obroty.

Starsze wersje EcoBoost również wykorzystują rozwiązania rozrządu wymagające szczególnej uwagi. W części odmian stosowano pasek pracujący w oleju, a problemy związane z jego degradacją lub elementami napędu pompy oleju były przedmiotem działań serwisowych na wybranych rynkach. Nie można jednak przenosić problemów jednej wersji na wszystkie jednostki noszące nazwę EcoBoost. Konstrukcja zmieniała się na przestrzeni lat, a poszczególne warianty różnią się rozwiązaniami technicznymi.

Przed zakupem używanego Forda warto zatem sprawdzić nie tylko pojemność i moc silnika, ale również kod jednostki, sposób napędu rozrządu oraz wymagania serwisowe. W przypadku egzemplarzy objętych określonymi akcjami producenta należy zweryfikować ich realizację na podstawie numeru VIN. Nie wystarczy też usłyszeć od sprzedającego, że olej był wymieniany regularnie. Znaczenie ma jego specyfikacja oraz dokumentacja obsługi.

Ford Puma z trzycylindrowym Ecoboost
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu Ford Puma z trzycylindrowym Ecoboost

Volkswagen 1.0 TSI pokazuje drugą stronę medalu

Gdyby wszystkie trzycylindrowe silniki były z natury nieudane, trudno byłoby wyjaśnić popularność jednostki 1.0 TSI stosowanej w samochodach Grupy Volkswagen.

Silnik ten występował w różnych wersjach mocy i trafiał zarówno do niewielkich aut miejskich, jak i kompaktów oraz crossoverów. Dzięki turbodoładowaniu potrafi zapewnić wystarczającą dynamikę podczas codziennej jazdy, szczególnie w lżejszych modelach. Oczywiście nie oznacza to, że 1.0 TSI jest konstrukcją niezniszczalną. Wymaga prawidłowej obsługi, a stan osprzętu, układu chłodzenia i turbodoładowania powinien zostać sprawdzony przed zakupem używanego samochodu.

Warto jednak zauważyć, że ten silnik nie korzysta z identycznego rozwiązania rozrządu jak starsze jednostki PureTech z mokrym paskiem. Sama liczba cylindrów nie mówi nam więc nic o konkretnym ryzyku związanym z daną konstrukcją. Właśnie dlatego nie lubię stwierdzenia, że wszystkie trzycylindrowe należy omijać szerokim łukiem. Znacznie rozsądniej oceniać konkretny silnik, jego historię techniczną i sposób eksploatacji.

Trzycylindrowe 1.0 TSI w Seat Arona
Trzycylindrowe 1.0 TSI w Seat Arona

BMW też stosuje trzy cylindry. I co z tego?

Ciekawym przykładem jest trzycylindrowy silnik BMW B38 o pojemności 1,5 litra. Jednostka ta była stosowana w różnych modelach BMW i MINI, co pokazuje, że trzy cylindry nie są rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla najtańszych samochodów miejskich.

Oczywiście nie oznacza to, że samochód z B38 automatycznie zapewnia wrażenia znane z sześciocylindrowych jednostek BMW. To zupełnie inny charakter pracy i inny sposób dostarczania mocy. Silnik może jednak dobrze spełniać swoją funkcję w odpowiednio dobranym samochodzie. Właściwe zestrojenie układu napędowego, skrzyni biegów i zawieszenia potrafi sprawić, że kierowca nie będzie szczególnie zainteresowany liczeniem cylindrów.

Przy zakupie używanego egzemplarza nadal należy zwrócić uwagę na stan układu chłodzenia, wycieki, pracę rozrządu oraz dokumentację serwisową. Logo premium nie sprawia przecież, że elementy mechaniczne przestają się zużywać. To kolejny dowód na to, że sama architektura silnika nie powinna być jedynym kryterium wyboru.

BMW 118i (F40).
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu BMW 118i (F40).

Czy silniki trzycylindrowe palą mniej od czterocylindrowych?

Odpowiedź brzmi: czasami tak, ale nie zawsze. Mniejsza pojemność i niższe straty mechaniczne mogą sprzyjać ograniczeniu zużycia paliwa, szczególnie przy niewielkim obciążeniu.

Jeżeli jednak mały silnik musi intensywnie pracować, aby utrzymać wysoką prędkość ciężkiego samochodu, korzyści mogą się zmniejszyć. Podczas jazdy autostradowej znaczenie mają również opory aerodynamiczne, masa pojazdu, przełożenia skrzyni i charakterystyka jednostki. Nie można zatem zakładać, że samochód z silnikiem 1.0 zawsze zużyje mniej paliwa niż auto z jednostką 1.5 lub 2.0. W konkretnych warunkach większy silnik może pracować przy korzystniejszym obciążeniu.

Wiele zależy również od stylu jazdy. Jeśli regularnie wykorzystujemy pełną moc małej jednostki turbodoładowanej, spalanie potrafi wyraźnie wzrosnąć. Dlatego podczas wyboru samochodu warto analizować rzeczywiste zużycie paliwa w interesujących nas warunkach, a nie tylko dane katalogowe. Kierowca pokonujący codziennie kilka kilometrów po mieście ma zupełnie inne potrzeby niż osoba regularnie jeżdżąca autostradami.

Ile pali Peugeot 308 1.2 hybrid o mocy 136 KM? Sprawdźmy!
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu Peugeot 308 1.2 hybrid o mocy 136 KM?

Co sprawdzić przed zakupem używanego trzycylindrowca?

Najważniejszy jest dokładny wariant silnika. Nazwa handlowa często obejmuje kilka konstrukcji lub modernizacji, które mogą różnić się istotnymi elementami mechanicznymi.

Należy sprawdzić historię wymian oleju, zastosowaną specyfikację środka smarnego oraz sposób obsługi rozrządu. Warto także zwrócić uwagę na pracę jednostki podczas zimnego rozruchu, nietypowe hałasy, wycieki i ewentualne komunikaty dotyczące ciśnienia oleju.

Podczas jazdy próbnej silnik powinien rozwijać moc płynnie, bez nieuzasadnionego szarpania czy wyraźnych przerw w przyspieszaniu. Charakterystyczne drgania trzech cylindrów nie są automatycznie oznaką awarii, ale ich nadmierne nasilenie może wskazywać na problem wymagający diagnostyki. W samochodzie używanym szczególnie ważna jest kontrola w warsztacie znającym daną rodzinę silników. Mechanik specjalizujący się w konkretnych konstrukcjach będzie wiedział, które elementy wymagają dodatkowej uwagi.

Nie warto natomiast kupować samochodu wyłącznie na podstawie opinii, że dany silnik jest powszechnie chwalony albo krytykowany. Nawet udana jednostka może zostać zniszczona przez zaniedbania serwisowe.

Test Jeep Avenger 1.2 GSE Summit.
Jakie są silniki trzycylindrowe? Na zdjęciu Jeep Avenger 1.2 GSE Summit.

Trzy cylindry nie są problemem. Problemem bywa konkretna konstrukcja

Nie zamierzam przekonywać, że silniki trzycylindrowe są idealne. Mają specyficzną kulturę pracy, a część z nich trafiła na rynek z rozwiązaniami technicznymi, które z czasem okazały się problematyczne. Nie ma jednak podstaw, aby uznawać każdy taki silnik za konstrukcję skazaną na awarię. O trwałości decydują jakość projektu, materiały, osprzęt, warunki eksploatacji i sposób serwisowania.

Gdybym wybierał używany samochód, zdecydowanie bardziej interesowałaby mnie historia konkretnej jednostki niż sama liczba cylindrów. Zadbany trzycylindrowiec z dobrze udokumentowaną obsługą może być rozsądniejszym zakupem niż zaniedbany silnik czterocylindrowy (sprawdź jak jeździ Ignis z CVT). Nie oznacza to również, że należy ignorować znane problemy konstrukcyjne. W przypadku niektórych jednostek trzeba szczególnie dokładnie sprawdzić rozrząd i układ smarowania, ponieważ potencjalne koszty napraw mogą być wysokie.

Motoryzacja byłaby prostsza, gdyby o jakości samochodu decydowała liczba cylindrów. Niestety tak nie jest. Można mieć sześć cylindrów i ogromne problemy, a można mieć trzy i przez lata korzystać z samochodu bez poważnych awarii. Najważniejsze, żeby wiedzieć, co naprawdę znajduje się pod maską, zamiast oceniać silnik wyłącznie po jego pojemności i liczbie cylindrów.

Źródło: Artykuł w Gazzetta.it o PureTech.

Add a Comment

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Reklama