Sto dolarów za baryłkę działa na wyobraźnię, szczególnie kiedy kilka dni wcześniej było wyraźnie taniej. Brent podrożał od początku sierpnia o około jedną czwartą, a eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie ponownie zwiększa ryzyko problemów z dostawami ropy. Ropa po 100 dolarów nie oznacza jednak, że cena litra Pb95 automatycznie rośnie w podobnym tempie. Pomiędzy notowaniem na londyńskiej giełdzie a pylonen przy polskiej stacji znajduje się kilka mechanizmów, które mogą zarówno przyspieszyć, jak i częściowo zamortyzować podwyżkę. Dzisiaj pomaga nam przede wszystkim dolar kosztujący około 3,72 zł, ale niepokojąco wyglądają już ceny diesla oraz prognozy detaliczne na najbliższe dni. Warto więc przestać patrzeć wyłącznie na magiczne 100 USD i zrozumieć, co naprawdę musi się wydarzyć, żeby tankowanie zaczęło boleć jeszcze bardziej.
Ropa po 100 dolarów wygląda groźnie. Ale już bywała znacznie droższa
Brent przekroczył 9 września poziom 100 dolarów po raz pierwszy od 24 lipca, osiągając w trakcie sesji 100,19 USD. Powodem nie jest nagłe zwiększenie światowego zużycia paliwa, lecz przede wszystkim rosnąca premia za ryzyko związana z konfliktem na Bliskim Wschodzie. Przepływ przez cieśninę Ormuz pozostaje mocno ograniczony, pojawiły się nowe ataki na infrastrukturę energetyczną, a alternatywne szlaki przez Morze Czerwone również przestały wyglądać bezpiecznie.
Sama liczba 100 nie oznacza jednak, że znaleźliśmy się w nieznanym wcześniej miejscu. Pod koniec kwietnia Brent dochodził w tym roku aż do 126,41 USD za baryłkę. Dzisiejszy poziom jest więc ważny psychologicznie i pokazuje ponowną eskalację, ale nie jest rekordem 2026 roku.
To ważny kontekst. Ropa po 100 dolarów może utrzymać się przez kilka godzin i wrócić niżej albo zostać początkiem marszu w kierunku 110–120 USD. Dla stacji paliw znacznie ważniejszy od jednorazowego przebicia poziomu jest właśnie drugi scenariusz.
Baryłka ropy to nie 159 litrów benzyny
Najczęstsze uproszczenie wygląda tak: ropa po 100 dolarów oznacza droższą baryłkę, więc wystarczy podzielić jej cenę przez 159 i wiadomo, ile powinno kosztować paliwo. Nie do końca. Przy Brent kosztującym 100 dolarów i kursie USD/PLN wynoszącym około 3,72 zł wartość surowca odpowiada w bardzo uproszczonym przeliczeniu około 2,34 zł na litr baryłki. Gdy ropa kosztowała 92 dolary, było to około 2,15 zł. Wzrost z 92 do 100 dolarów oznacza więc w takim uproszczeniu niecałe 19 groszy na litrze surowca.
Tylko że rafineria nie przelewa baryłki Brent bezpośrednio do baku Skody czy BMW. Z ropy powstają benzyna, diesel, paliwo lotnicze, LPG i wiele innych produktów. Każdy z nich ma własny popyt, podaż i cenę rynkową. Do tego dochodzą koszty rafinacji, transportu, obowiązkowych dodatków, logistyki i zapasów.
Dlatego ropa po 100 dolarów nie oznacza automatycznie określonej podwyżki przy dystrybutorze.
Dzisiaj wydarzyło się coś, co świetnie to pokazuje
Brent przebił 100 dolarów, a polski hurt… potaniał. 9 września cena Pb95 w cenniku hurtowym wynosiła około 6195 zł za metr sześcienny, wobec 6262 zł dzień wcześniej. Olej napędowy kosztował około 7032 zł, wobec 7047 zł 8 września.
Nie oznacza to oczywiście, że ropa po 100 dolarów stała się dla Polski nieistotna. Pokazuje coś zupełnie innego: hurt nie reaguje sekunda po sekundzie na każdy ruch kontraktu Brent. Ceny gotowej benzyny i diesla zależą od notowań produktów na europejskim rynku, kursu walutowego, warunków importowych i momentu, w którym zmiana cen surowca przechodzi przez cały łańcuch.
Dlatego patrzenie rano na Brent i oczekiwanie, że po południu identyczny procent pojawi się na pylonie, zwyczajnie nie działa.
Dolar może nam zabrać albo oddać kilkanaście groszy
Dla polskiego kierowcy kurs dolara jest niemal równie ważny jak cena ropy. Surowiec kupuje się w USD, a my zarabiamy i tankujemy w złotych. Średni kurs NBP z 8 września wynosił 3,7167 zł za dolara, co częściowo amortyzuje droższą baryłkę.
Przy Brent po 100 dolarów i dolarze po 3,72 zł uproszczona wartość surowca wynosi około 2,34 zł na litr baryłki. Gdyby dolar podrożał do 4 zł, zrobiłoby się około 2,52 zł. Ropa nie zmieniła ceny nawet o centa, a w przeliczeniu na złote różnica sięga prawie 18 groszy na litrze surowca.
Dopiero połączenie drogiej ropy i osłabienia złotego zaczyna wyglądać naprawdę nieprzyjemnie. Jeżeli Brent wzrósłby do 110 dolarów, a dolar jednocześnie kosztował 4 zł, uproszczona wartość surowca przekroczyłaby 2,76 zł na litr baryłki, czyli byłaby o ponad 40 groszy wyższa niż przy obecnej kombinacji 100 USD i dolara w okolicach 3,72 zł. Wtedy presję zaczęlibyśmy widzieć znacznie wyraźniej.
Cena benzyny zależy także od czegoś, czego kierowca zwykle nie obserwuje
Równie ważne są ceny gotowej benzyny i oleju napędowego. Może się zdarzyć, że ropa stabilizuje się, a diesel nadal drożeje. Powodem jest rynek rafineryjny: jeśli część zakładów zostanie wyłączona, zabraknie konkretnego rodzaju paliwa albo wzrośnie zapotrzebowanie, różnica pomiędzy ceną surowca a ceną gotowego produktu może się zwiększyć. Właśnie dlatego Pb95 i ON nie zawsze poruszają się identycznie.
Aktualne polskie dane są dobrym przykładem. Jeszcze 19 sierpnia hurtowa Pb95 kosztowała około 5708 zł/m³, a 9 września około 6195 zł. To wzrost o mniej więcej 8,5 proc. Diesel przeszedł w tym samym czasie z około 6663 do 7032 zł/m³, czyli wzrósł o około 5,5 proc. Brent w tym czasie poruszał się inaczej.
To kolejny dowód, że na stację trafia nie cena baryłki, lecz wynik kilku nakładających się rynków.
A później wchodzą podatki
W cenie litra paliwa znaczną część stanowią obciążenia niezależne bezpośrednio od tego, czy Brent kosztuje 80, 90 czy 100 dolarów. Od połowy czerwca akcyza na Pb95 wynosi 1529 zł/m³, a opłata paliwowa 210,29 zł/m³. W przypadku oleju napędowego jest to odpowiednio 1160 zł i 453,52 zł/m³. Do tego dochodzi opłata emisyjna oraz VAT.
Stałe opłaty mają ciekawy efekt matematyczny. Jeżeli ropa podrożeje o 20 proc., całkowita cena paliwa nie musi wzrosnąć o 20 proc., ponieważ część ceny litra w ogóle nie zależy od wartości surowca.
Z drugiej strony VAT jest procentowy, więc gdy cena netto gotowego paliwa rośnie, państwo pobiera również większą kwotę podatku. To kolejny powód, dla którego przełożenie nigdy nie jest idealnie liniowe.
Paliwo już zdrożało. I to mocno
Nie warto tworzyć wrażenia, że polskie stacje zupełnie nie zauważyły sytuacji na rynku. Zauważyły. Ostatnie pełne ogólnopolskie notowanie z 2 września wskazywało średnio 7,63 zł za Pb95 i 8,39 zł za diesel. Jeszcze 19 sierpnia było to odpowiednio 6,41 i 7,36 zł. Oznacza to wzrost o około 1,22 zł w przypadku benzyny i ponad złotówkę w przypadku oleju napędowego. Na tak dużą zmianę wpływały jednak nie tylko notowania ropy, ale również wcześniejsze zmiany podatkowe i zakończenie programu osłonowego.
Podwyżki prawdopodobnie jeszcze się nie skończyły. Prognoza na okres 7–13 września zakłada Pb95 w granicach 7,83–7,99 zł/l, a diesel pomiędzy 8,79 a 8,87 zł/l. Aktualne środowe notowanie cen detalicznych nie było jeszcze opublikowane w chwili przygotowania tego tekstu.
To szczególnie istotne, bo ropa po 100 dolarów pojawia się w momencie, gdy polski rynek już jest po wcześniejszej fali wzrostów.
Kiedy ropa po 100 dolarów naprawdę zacznie boleć?
Ropa po 100 dolarów wygląda dobrze w nagłówku, ale dla kierowcy ważniejsze będzie to, jak długo ten poziom się utrzyma. Jeżeli za kilka dni Brent wróci w okolice 90–95 dolarów, a złoty pozostanie mocny, część obecnej presji może wygasnąć, zanim w całości przejdzie przez hurt i detal.
Jeżeli jednak 100 dolarów stanie się nowym punktem wyjścia, a rynek zacznie testować 110–120 USD, sytuacja będzie zupełnie inna. Banki inwestycyjne zaczęły już podnosić prognozy ropy, bo konflikt zwiększa ryzyko trwałego ograniczenia przepływu surowca z regionu Zatoki Perskiej. Jeszcze gorzej byłoby, gdyby jednocześnie osłabił się złoty.
Brent 110–120 USD + dolar w okolicach 4 zł + wysokie ceny gotowego diesla i benzyny to zestaw, przy którym dalsze wyraźne podwyżki na polskich stacjach stają się znacznie bardziej prawdopodobne. Sama ropa po 100 dolarów jeszcze tego nie przesądza.
Najbardziej obserwowałbym teraz trzy rzeczy
Pierwsza to oczywiście Brent. Sama ropa po 100 dolarów przez jedną sesję nie jest jeszcze najważniejsza – znacznie więcej powie nam utrzymanie się takiego poziomu przez kilka kolejnych dni. Znacznie ważniejsze będzie utrzymanie się cen na takim poziomie przez kilka kolejnych sesji. Druga to USD/PLN. Mocny złoty jest obecnie jednym z niewielu elementów działających na korzyść polskiego kierowcy. Trzecia – i moim zdaniem najważniejsza – to krajowe ceny hurtowe Pb95 oraz diesla.
To właśnie hurt znajduje się znacznie bliżej pylonu niż giełdowy kontrakt na ropę. Jeżeli zobaczymy jednocześnie Brent wyraźnie ponad 100 dolarów, rosnącego dolara i kilka kolejnych podwyżek w polskim hurcie, wtedy można już mówić o bardzo czytelnym sygnale, że kolejna fala podwyżek zmierza na stacje.
Na razie mamy ciekawą sytuację: ropa przekroczyła 100 dolarów, a hurt 9 września lekko spadł. To chyba najlepsza odpowiedź na pytanie, dlaczego ceny ropy i paliwa nie poruszają się identycznie.
100 dolarów to alarm, a nie automatyczny rachunek
Ropa po 100 dolarów jest ważnym sygnałem. Tym bardziej że transport przez jeden z najważniejszych energetycznych szlaków świata pozostaje mocno ograniczony, a konflikt zamiast wygasać ponownie się rozszerza. Normalnie przez cieśninę Ormuz przechodzi około jednej piątej światowego przepływu ropy i LNG, więc dalsza eskalacja natychmiast podnosi premię za ryzyko.
Nie znaczy to jednak, że jutro rano do każdej cyfry na pylonie trzeba dopisać kilka procent. Cena ropy jest tylko pierwszym elementem równania. Później mamy dolara, ceny gotowych produktów, rafinerie, hurt, podatki, logistykę i marżę detaliczną. Wszystkie te elementy poruszają się w różnym tempie.
Dlatego dla polskiego kierowcy groźniejsze od nagłówka „Brent przekroczył 100 dolarów” byłoby inne zdanie: „Brent utrzymuje się powyżej 100 dolarów, dolar drożeje, a polski hurt kolejny tydzień idzie w górę”. Wtedy naprawdę zacząłbym nerwowo zerkać na pylon.
Przy okazji zobacz również nasze testy samochodów.
Artykuł powstał na podstawie danych Reutersa, e-petrol.pl i NBP, a przy analizie bieżącej sytuacji rynkowej uwzględniliśmy również publikacje Bankier.pl oraz Business Insider Polska.
Źródło zdjęć: depositphotos.com.
